All for Joomla All for Webmasters
یکشنبه, 17 آبان 1394 ساعت 06:28

تعیین مزاج سرشتی و عرضی

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

عنوان:

تدون و ارزیابی پایائی و روائی یک پرسشنامه ساختارمند در تعیین مزاج سرشتی و عرضی

 

نویسندگان:

حمید‌رضا شیخ روشندل، فاطمه قدیمی و مهدیه علیزاده

نویسنده مسئول:

دکتر حمید رضا شیخ روشندل 

 

چکیده

مقدمه‏

در این فصل به بیان برخى اصطلاحات طب سنّتى از جمله اركان، مزاج، اخلاط، اعضا و قوا و ارواح مى‏پردازیم. در پایان نیز برخى مبانى طب سنّتى به صورت مقایسه‏اى با طب جدید، مورد بحث و بررسى قرار خواهند گرفت. در ابتدا جهت روشن شدن و درك بهتر مطالب، لازم است تا مقدّماتى در مورد اصول و پیش‏فرض‏هایى كه دنیاى قدیم طب بر پایه آنها استوار بوده، به صورت اجمال ارایه گردد. به‏طور كلى این پیش‏فرض‏ها در اكثر نقاط دنیا به همین صورت یا با كمى اختلاف، در بین مردم و پزشكان مورد قبول بوده است.

بدیهى است مبانى طب سنّتى ایران هم بر پایه همین اصول و عقاید اوّلیه استوار مى‏باشد.

یكى از اوّلین مطالبى كه توجه گذشتگان ما را به خود جلب كرد، ظاهر (خواص فیزیكى) اجسام اطراف آنها بود. آنها مواد و نیروهاى اطراف خود را از لحاظ شباهت‏‌هاى ظاهرى و فیزیكى به طریق زیر دسته‌‏بندى كردند:

  • جامدات، كه نماینده‏ى آنها خاك (داراى صفت سردى و خشكى) بود.
  • مایعات، كه نماینده‏ى آنها آب (داراى صفت سردى و ترى) بود.
  • گازها (بخارات)، كه نماینده‏ى آنها هوا (داراى صفت گرمى و ترى) بود.
  • نیروها، كه نماینده‏ى آنها آتش (داراى صفت گرمى و خشكى) بود.

 پیشینیان ما با دقت در محیط اطراف خود چنین نتیجه گرفته بودند كه صفات دوبه‏دو متضاد" حرارت و برودت" و" رطوبت و خشكى" اساس ساختمان جهان را تشكیل مى‏دهند. همه اجسام به نوعى این صفات چهارگانه را در وجود خود دارند ولى در هر جسم یك یا چند صفت یا عنصر، غالب و نمایان است. در ادامه انسان را مركّب از مادّه و صورت تعریف كردند." مادّه"

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 47

از چهار عنصر (ركن) خاك، باد، آتش و هوا تشكیل شده و" صورت" مجموعه‏‌اى است كه مى‏‌كوشد تا عناصر را در كنار هم نگه دارد و پیوندهاى بین آنها را حفظ كند. از آنجایى كه این عناصر به صورت بالطبع باهم ناسازگار هستند، صورت جهت در كنار هم نگه داشتن آنها باید انرژى صرف كرده و تلاش و كوشش نماید. در این میان وظیفه‏‌ى طبیب این است كه در هنگام لزوم،" صورت" را یارى دهد تا با قدرت و تلاش بیشترى در جهت حفظ عناصر (اركان) در كنار هم بكوشد.

در مرحله‌‏ى بعد اخلاط تعریف شدند. بدین صورت كه در بدن هر فرد، مواد غذایى مصرف‏شده پس از طى مراحلى، تبدیل به مواد سیّالى به نام "خلط" مى‏‌شوند. اخلاط چهارگانه عبارتند از: خون‏، بلغم‏، صفرا  و سودا.

اعتقاد بر این بوده كه اساس ساختمان بدن انسان را خون (بهترین نوع خلط) تشكیل مى‏دهد و هرگونه وقفه در گردش خون مى‏تواند حیات انسان را به خطر بیندازد. اما از آنجایى كه تمام اخلاط مى‏توانند بر همدیگر اثر متقابل بگذارند، در بدن هر فرد نه تنها باید خون در حالت متعادل و به دور از مواد زاید باشد، بلكه سه خلط دیگر هم باید در حالت تعادل و سلامت باشند تا فرد سالم بماند.

در ادامه‏‌ى این فصل شما را با نظر طبیبان بزرگ ایرانى از جمله شیخ الرییس ابو على سینا در مورد مطالب فوق الذكر آشنا خواهیم كرد. در انتها نیز مقایسه‏اى بین برخى از مبانى طب قدیم با یافته‏ها و نظرات جدید خواهیم داشت.

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 48

 

2- 2- اركان (عناصر)

اجسام ساده‌‏اى هستند كه اجزاى اولیه بدن انسان و دیگر موجودات را تشكیل مى‌‏دهند و نمى‏‌توان آنها را به اجزایى كه از لحاظ شكل ظاهرى متفاوت هستند، تقسیم كرد. بر اثر اختلاط عناصر با یكدیگر، انواع موجودات- كه از نظر صورت گوناگون هستند- بوجود مى‏آیند. عناصر چهار عدد هستند  كه در دو گروه سبك (آتش و هوا) و سنگین (آب و خاك) قرار مى‏گیرند.

خاك: جسمى است ساده كه داراى سنگینى مطلق است. مزاج آن سرد و خشك است. یعنى اگر تحت تأثیر علت خارجى نباشد، سردى و خشكى ایجاد مى‏كند. وجود خاك در موجودات، موجب بهم پیوستگى و پایدارى اجزاى آنها است.

آب: جسمى است ساده و داراى سنگینى زیاد. مزاج آب سرد و تر است و سردى و ترى جزیى از خوى سرشتى آن است. آب به شكل‏گیرى و نرمى اشكال موجودات كمك مى‏كند. آب براى آفرینش، شكل دادن آمیزه‏ها و تجمّع و تفرّق اجزاى اجسام ضرورى است.

ترى (نم) اگر چه به آسانى هیئت‌‏هاى شكلى را از دست مى‏دهد، امّا شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 49

مجددا آنها را به سهولت مى‏‌پذیرد. خشكى برعكس ترى، هیئت‏هاى شكلى را به دشوارى مى‏پذیرد و به دشوارى نیز از آن دست برمى‏دارد.

هوا: جسمى است ساده و داراى سبكى زیاد. مزاج آن گرم و تر است و جهت نفوذ، نرم كردن و سبك كردن در نهاد موجودات قرار داده شده است.

آتش: جسمى است با سبكى مطلق كه مزاج گرم و خشك دارد. آتش براى پختن و نرم كردن به كار مى‏رود. در ضمن باعث تعدیل سردى دو عنصر سرد و سنگین (آب و خاك) مى‏شود. موضع طبیعى آتش بالاتر از تمام عناصر دیگر است.

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 50

 

3- 2- مزاج‏ 

 مزاج عبارت است از تأثیر متقابل اثر متضاد عناصر (اركان) چهارگانه. به عبارت ساده‏تر هرگاه اركان در مقادیر مختلف و نسبت‏هاى نابرابر باهم تركیب شوند، كیفیات جدیدى ایجاد مى‏كنند كه همان مزاج‏ها هستند. عناصر جهت ایجاد بیشترین تماس با یكدیگر، به ذرّات بسیار ریزى تقسیم مى‏شوند. هنگامى كه این ذرّات برهم اثر كنند، كیفیتى تازه بوجود مى‏آید كه سراسر ذرّات عناصر را در بر مى‏گیرد. از آنجایى كه عناصر داراى چهار كیفیت هستند (گرمى، سردى، خشكى و ترى)، پس مزاج جسم تازه تشكیل‏شده یا تجزیه‏شده نیز ما حصل این چهار كیفیت است.

مزاج‌‏ها دو نوعند:

  1. مزاج معتدل: مزاجى است كه در آن كیفیّات متضاد با نسبت‏‌ها و مقادیر برابر تركیب شده باشند.
  2. مزاج نامعتدل: به دو صورت تعریف مى‏‌شود:

 

الف) مزاج نامعتدل ساده: مزاج به یكى از كیفیات متضاد گرایش بیشترى دارد. انواع این نوع مزاج عبارتند از مزاج گرم، سرد، خشك و تر. در این حالت نمى‏توان تخمین زد كه این حالات چهارگانه تا چه مدّتى پایدار هستند، زیرا به‏عنوان مثال حالت گرم‏تر از حدّ لزوم، بدن را خشك‏تر از حد لازم مى‏كند یا حالت سردتر از حدّ لزوم، رطوبت بدن را بیشتر از حالت عادى بالا مى‏برد.

 شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 51

 ب) مزاج نامعتدل مركّب: مزاج به دو تا از كیفیات متضاد گرایش بیشترى پیدا مى‏كند. انواع این مزاج عبارتند از: مزاج گرم و خشك، مزاج گرم و تر، مزاج سرد و خشك و مزاج سرد و تر. پس در كل نه نوع مزاج وجود دارد:

 هشت نوع مزاج نامعتدل و یك نوع مزاج معتدل.

 نكته‌‏ى آخر اینكه پزشكان طب سنتى براى شناسایى حالات مزاجى افراد، نكات زیر را مدّ نظر قرار مى‏دادند و از این طریق حالات مزاجى افراد را تشخیص مى‏دادند:

 لمس كردن؛ توجه به مقدار ماهیچه و چربى بدن؛ معاینه موى فرد؛ رنگ پوست؛ شكل اندام‏ها؛ مقدار خواب و بیدارى؛ كنش‏هاى فرد (به‏عنوان مثال سرعت رشد، سرعت رستن موها، سرعت رویش دندان‏ها، سرعت در سخن‏

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 53

گفتن، پیوستگى كلام و ...)؛ دفع مواد زاید؛ كنش‏ها و واكنش‏هاى قواى نفسانى (به‏عنوان مثال توجه به حالاتى از قبیل زرنگى، بى‏شرمى، خیال‏پردازى، خوش‏بینى، تنبلى و ... كه هركدام نماینده‏ى یك یا چند حالت مزاجى مى‏باشند) و ....

 

4- 2- اخلاط

خلط ماده‌‏اى است مرطوب و روان كه از تغییرات غذا در بدن ایجاد مى‏شود. قسمتى از رطوبت بدن در اثر تولید اخلاط بوجود مى‏‌آید. به‏‌طور كلى خلط‌ها به دو صورت وجود دارند:

 

الف) خلط نیك: خلطى است كه مى‏تواند به تنهایى یا به كمك اخلاط دیگر مواد تحلیل رفته‏ى مزاج را جبران كند.

ب) خلط بد: خلطى است زاید و بى‏مصرف كه قدرت تبدیل شدن به خلط نیك را ندارد مگر به ندرت. این خلط باید از بدن رانده شود و بدن از این نوع خلط پاك گردد.

خلط‌هاى رطوبى اعم از نیك یا بد چهار نوع هستند:

خون: بهترین نوع خلط است و مزاجى گرم و مرطوب دارد كه به دو صورت مى‏‌تواند در بدن وجود داشته باشد.

الف) خون طبیعى: سرخ‏رنگ و شیرین است و بوى بدى ندارد.

ب) خون غیر طبیعى: از تغییرات خون طبیعى بوجود مى‏آید و دو نوع است: خونى كه مزاجش به صورت خودبه‏خود تغییر پیدا كرده، مثلا سردتر یا گرم‏تر از حد طبیعى شده و یا خونى كه در اثر پیدایش یك خلط بد در آن دگرگون شده است. این خلط بد ممكن است از خارج به خون اضافه شود و یا ممكن است در خود خون پدید آمده باشد.

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 54

بلغم: اهمیت بلغم در درجه‏ى دوم است و بعد از خون قرار دارد. بلغم به دو صورت طبیعى و غیر طبیعى دیده مى‏شود.

الف) بلغم طبیعى: این نوع بلغم استعداد آن را دارد كه به خون تبدیل شود و در اصل، بلغم طبیعى خونى است كه هنوز خام و ناپخته است. این بلغم شیرین است، به همراه خون به همه‏ى اندام‏ها مى‏رود و مزاج آن زیاد سرد نیست. بلغم در اندام‏ها به خون تبدیل مى‏شود. در ضمن با خون مى‏آمیزد و خون را براى تغذیه‏ى اندام‏‌هاى بلغمى (نظیر مغز) آماده مى‏كند. همچنین بلغم باعث مرطوب شدن مفاصل مى‏گردد.

ب) بلغم غیر طبیعى: این بلغم براساس مزه و شكل به هشت نوع قابل تقسیم است: بلغم خلمى (آب بینى)، بلغم خام، بلغم بسیار رقیق، بلغم بسیار غلیظ، بلغم شور، بلغم صفراوى، بلغم ترش، بلغم تلخ گسى و بلغم زجاجى.

صفرا كه بر دو نوع است:

الف) صفراى طبیعى: در اصل همان كف خون است كه به رنگ سرخ دیده‏

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 55

مى‌‏شود. صفرا پس از آنكه در كبد ساخته شد به دو قسمت تقسیم مى‏‌شود.

قسمتى همراه خون رفته و موجب لطافت خون و جریان یافتن خون در عروق مى‏شود؛ قسمت دیگر به كیسه صفرا مى‏رود. این بخش از صفرا موجب دفع مواد زاید، شستشوى روده‏ها و تحریك ماهیچه مقعد جهت اجابت مزاج مى‏شود.

ب) صفراى غیر طبیعى: این نوع صفرا در اثر تركیب شدن صفراى طبیعى با مواد بیگانه و یا در صورتى كه صفراى طبیعى از حالت طبیعى و اعتدال خود خارج شود، ایجاد مى‏شود كه انواع متنوعى دارد.

سودا: كه بر دو نوع طبیعى و غیر طبیعى تقسیم مى‏گردد.

الف) سوداى طبیعى: درد و رسوبات خون است كه در كبد ساخته مى‏شود و مزه‏ى آن بین شیرین و تلخ گس است. بخشى از آن همراه خون مى‏رود و خون را غلیظ مى‏‌كند. همچنین براى تغذیه برخى از اندام‏‌ها مثل استخوان با خون مخلوط مى‏شود. بخش دیگر به طحال مى‏رود و در آنجا باقى مى‏ماند. این قسمت از سودا در دفع مواد زاید، تغذیه طحال و تحریك دریچه‏ى معده شركت دارد و از این طریق گرسنگى را تحریك مى‏كند.

ب) سوداى غیر طبیعى: این نوع، مثل سوداى طبیعى حالت ته نشست و درد ندارد و در واقع خاكستر و سوخته‏ى خون، بلغم، صفرا یا سوداى طبیعى است.

 

8- 2- مقایسه‌‏اى بین اصول و تعاریف طب سنّتى با اصول و تعاریف پزشكى نوین‏

طب سنّتى یك طب كل‏نگر (جامع‏نگر) است. یعنى به یك" كل" اعتقاد دارد كه صرفا نمى‏توان آن را جمع جبرى خصوصیّات و مشخصات اجزا دانست. به همین دلیل انسان را تنها مجموعه‏اى از اعضا كه با یكدیگر ارتباط مكانیكى دارند، نمى‏داند. در بدن به نوعى مدیریت مستقل به نام" نفس" اعتقاد دارد و از كیفیّتى به نام" مزاج" سخن مى‏گوید كه در ایجاد و حفظ سلامت نقش اساسى دارد. بدین معنى كه از نظر فیزیولوژیك، در هنگام بیمارى به جاى آنكه در ابتدا به سراغ تك‏تك اعضا و اجزا بدن برود، اختلالات و آسیب‏ها را در درجه‏ى اول معلول اختلال مزاج و سلامتى را حاصل تعادل و عملكرد صحیح همین مزاج مى‏داند. چنانكه مشاهده مى‏شود، در پزشكى امروز، اكثرا مسیر رسیدن به درمان برعكس مسیر طب سنّتى مى‏باشد. امروزه سعى بر این است كه هرچه بیشتر در سطح سلول و مولكول به بررسى اختلالات پرداخته شود؛ لذا منطقى به نظر مى‏رسد كه درك، فهم و توجیه برخى مبانى و معانى طب سنتى برطبق روش‏هاى جدید علمى دشوار یا غیر ممكن باشد. در ضمن باید به این نكته هم توجه داشت كه این اصول چندین قرن قبل پایه‏ریزى شده‏اند و ممكن است به دلیل عدم وجود امكانات، آزمایشگاهها و اطلاعاتى كه امروزه به یارى طب آمده‏اند، با برخى توجیهات نادرست یا مبهم در طب سنتى روبرو شویم. امّا طب سنّتى همچنان ارزش خود را حفظ خواهد كرد. زیرا هدف طب، حفظ سلامت و رفع بیمارى است و روش طبى‏اى در این راه موفّق خواهد بود كه بتواند هرچه بیشتر به این اهداف اولیه دسترسى پیدا كند.

به عبارت دیگر ملاك اعتبار یا عدم اعتبار یك روش طبى این است كه آیا از نظر عملى به آن اهداف دست یافته است یا نه؟ در مورد طب سنتى نیز همین‏

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 59

سؤال مطرح است. با توجه به گذشته، جواب این پرسش آشكار خواهد گشت.

البته چنین به نظر مى‏رسد كه برخى اصول فعلى علم طب همانهایى هستند كه سال‏ها قبل افرادى مثل ابن سینا، رازى و دیگران به آنها اشاره كرده‏اند و امروزه همان اصول در غالب واژه‏ها و اصطلاحات جدید به كار مى‏روند. به عنوان مثال مى‏توان نكات زیر را در نظر داشت:

انسان جهت انجام كار و فعالیت‏هاى خود به انرژى نیاز دارد. این انرژى بالقوّه در اصطلاح طب سنتى" قوا" نام دارد. براى تولید این انرژى بالقوّه باید مواد حاصل از سوخت‏وساز بدن، تبدیل به موادى با انرژى‏هاى حرارتى، شیمیایى، الكتریكى و ... شوند. این مواد انرژى‏زا همان مولكول‏هاى كربن‏دار، هیدروژن‏دار، نیتروژن‏دار و اكسیژن‏دار هستند كه شاید بتوان آنها را معادل تقریبى" ارواح" دانست. قوا كار خود را توسط ارواح انجام مى‏دهند. عمل سوخت‏وساز و تولید ارواح و مواد انتهایى حاصل از متابولیسم در" اعضا" انجام مى‏گیرد. اعضا از مواد حاصل از متابولیسم غذاها ایجاد شده‏اند و محل تولید كار و حرارت هم هستند. مواد لازم جهت سوخت‏وساز توسط خوراك‏ها وارد بدن مى‏شوند. مواد اولیه غذاها از ذرّاتى تشكیل شده كه در طبیعت به صورت تركیبى وجود دارند و همراه با آب و الكترولیت‏ها به بدن وارد مى‏شوند. این ذرّات معادل" عناصر" یا" اركان" هستند. خوراك‏ها پس از تغییراتى وارد كبد شده و در آنجا پس از طى مراحلى به صورت مواد سازنده‏ى بدن درمى‏آیند و به صورت خون و تركیبات دیگرى به اعضا مى‏رسند. این تركیبات معادل" اخلاط" هستند و این كار را در اصطلاح تولید خلط مى‏نامند. براى اخلاط چهارگانه مى‏توان معادل‏هاى تقریبى بدین صورت در نظر گرفت:

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 60

- خون: كه قسمت اعظم آن سرم است.

- بلغم: لنف و موكوس.

- صفرا: صفرا و املاح صفراوى.

- سودا: مواد فیبرینى و گلبول‏هاى قرمز.

یكى از مشخصات هر فرد، عمل دستگاه" نوروهومورال" اوست كه اعمال جسمى و روانى فرد را هدایت مى‏كند. دستگاه نوروهومورال هر فرد در عین حال كه ممكن است با گروهى از مردم دیگر مشابهت‏هایى داشته باشد، داراى امتیازاتى است كه به‏طور ارثى (ژنتیك) به او رسیده است و واكنش او را در مقابل عوامل بیرونى و درونى تنظیم مى‏‌كند. به این مشخصات در اصطلاح طب سنّتى" مزاج‏ " مى‏‌گویند.

در مورد انواع مزاج باید به فعالیت دستگاه نورواندوكرین اشاره كرد.

دستگاه نورواندوكرین دستگاهى متشكل از غدد درون‏ریز و سلسله اعصاب بدن است. این دو باهم در ارتباط بسیار نزدیك هستند و توسط هورمون‏ها و تحریكات خود، كلیه‏ى اعمال حیاتى و فعل و انفعالات شیمیایى بدن را تحت نظر مستقیم خود كنترل مى‏كنند. بروز هر عمل حیاتى توأم با یك سرى فعل و انفعالات است كه تقریبا همه‏ى این اعمال در بدن تولید حرارت مى‏كنند. هر قدر این فعل و انفعالات شیمیایى سریع‏تر و شدیدتر انجام گیرد، مقدار حرارتى كه ایجاد مى‏شود، بیشتر است. شدت و كندى این اعمال و بالطبع شدت و ضعف تولید حرارت در بدن مستقیما مربوط به فعالیت غدد درون‏ریز است كه‏

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 61

اندازه‏‌گیرى آن با تعیین متابولیسم پایه‏  صورت مى‏‌گیرد. در بین غدد درون‏ریز، غدّه تیرویید بیش از دیگر غدد در سرعت بخشیدن به فعل و انفعالات شیمیایى و تولید حرارت و بالا بردن متابولیسم بدن نقش دارد. به‏طورى‏كه هرچه فعالیت این غدّه بالاتر رود، متابولیسم بازال هم بالاتر مى‏رود. بدین‏ترتیب در گذشته افرادى كه فعّالیت غدّه‏ى تیرویید آنها در حد اعتدال بود را صاحب مزاج معتدل مى‏خواندند. افرادى كه متابولیسم بازال بالایى داشتند (مثلا در اثر فعّالیت بیش از حدّ غده‏ى تیرویید) گرم‏‌مزاج و اشخاص با متابولیسم بازال پایین را سردمزاج مى‌‏گفتند.

فرضیه‏ى دیگرى بیان مى‏كند كه حالت‏هاى سردى، گرمى، ترى و خشكى مى‏تواند در ارتباط با چگونگى عملكرد غده‏ى آدرنال و اثرگذارى آن بر فعّالیت سیستم ادرارى باشد. بدین صورت كه در پركارى این غدّه كه جذب سدیم و آب از طریق كلیه‏ها افزایش مى‏یابد، فرد دچار مزاجى گرم و تر مى‏شود و در كم‏كارى آن، كه آب زیادى از بدن دفع مى‏شود، فرد مزاجى سرد و خشك پیدا مى‏كند. همچنین براساس فرضیه‏ى دیگرى، اثر غذاها بر سیستم سمپاتیك و پاراسمپاتیك مى‏تواند به نوعى بیان‏كننده سردى و گرمى آنها باشد، تحریك سیستم سمپاتیك (آدرنرژیك)، با افزایش تحریك‏پذیرى نشان‏دهنده گرم‏مزاج بودن غذا و تحریك سیستم پاراسمپاتیك با ایجاد سستى و رخوت عمومى عاملى براى سردمزاجى غذا مى‏باشد.

 همچنین برخى از محققان با ذكر اثر غذاها بر كاهش یا افزایش قند خون‏ 

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 62

و یا كاهش یا افزایش فشار خون درصدد توضیح اثر سردى و یا گرمى غذاها بوده‏اند. كه البته تمامى این استدلالات با سردمزاجى و یا گرم‏مزاجى انسانها نیز گره خورده است. به عبارت دیگر تفاوت انسانها در عملكرد اعضاى بدن مى‏تواند منشاى سردمزاجى و گرم‏مزاجى آنها باشد و تعامل انسان سردمزاج با غذاى سرد و انسان گرم‏مزاج با غذاى گرم‏مزاج مى‏تواند شدیدتر و سریع‏تر اتفاق افتاده و آثار گرمى و سردى را آشكار سازد.

البته با هیچ‏یك از فرضیه‏هاى ذكرشده، اثرگذارى غذاها بر مزاج انسان قابل توجیه نیست. چون هر قدر یك غذا از نظر میزان كالرى تولیدى در سطح پایینى باشد، باز در اثر متابولیسم در بدن تولید انرژى مى‏كند و هیچ غذایى باعث كاهش سطح انرژى بدن نمى‏شود. سردمزاج و یا گرم‏مزاج بودن یك غذا را مى‏توان تا حدودى به خاصیت آن غذا در تولید محیط اسیدى (اسیدوز) یا بازى (آلكالوز) منطبق كرد. براساس نوع تغییرى كه غذا درPH محیط داخلى بدن ایجاد مى‏كند به سردمزاج یا گرم‏مزاج تقسیم شود و با توجه به اثرات سریع مواد غذایى در تغییرPH خون، این فرضیه در مورد مزاج غذاها منطقى‏تر به نظر مى‏رسد.

شایان توجه است كه هنوز هیچ‏یك از فرضیه‏هاى مطرح‏شده به اثبات نرسیده است و در این خصوص مطالعه و پژوهش بیشترى مورد نیاز است.

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول ، متن، ص: 63

دو مزاج دیگر نیز تعریف شده است، مزاج جبلّی که مزاجی است که فرد با آن به دنیا می آید. در واقع هر فرد از بدو تولدش دارای حرارت و رطوبت غریزی می باشد که به آن مزاج اصلی یا جبلی یا سرشتی یا مادرزادی می گویند. نوع دیگر مزاج عرضی است، مزاجی که فرد در دوران عمر خود بواسطه مشکلات و بیماری‌ها وغیره دچار آن می‌شود و به این واسطه از اندازه‌های مزاج جبلّی خود فاصله میگیرد.

اشاره شده در ذخیره خوارزمشاهى، ج‏1، ص: 11

 

روش‌های مزاج شناسی تا کنون

در حال حاضر هیچ روش استاندارد شده ای برای شناخت مزاج‌ها وجود ندارد و تعدادی از اطبا سنتی بر پایه تجارب شخصی این اقدام را انجام میدهند که دارای یک پارچگی لازم نمیباشد و این موضوع خود باعث ایجاد تداخلات تشخیصی فراوانی گردیده که نتیجه ان سردرگمی بیشتر بیماران میباشد به همین جهت پژوهشگران بر آن شدند که با استفاده از منابع یک پرسشنامه استاندارد به منظور تشخیص مزاج را به تدوین، استانداردسازی و ارزیابی نمایند.

 

روش اجرا

به منظور تدوین پرسشنامه با استفاده متون و کتب موجود در زمینه طب سنتی شامل:  قانون فی الطب: ابن سینا - الحاوی: محمد بن ذکریای رازی- ذخیره خوارزم شاهی: جرجانی- مخزن الادویه کامل الصناعه: علی بن عباس اهوازی- مفرح القلوب: حکیم ارزانی - خلاصه الحکمه: محمد حسین عقیلی خراسانی مورد بررسی همه جانبه قرار گرفته و بر اساس انواع مزاج‌های تعریف شده در این منابع و حالت‌های مرتبط با هر مزاج سؤالات پرسشنامه استخراج گردید. از آنجا که اجسام و عناصر موجود در بدن انسان دارای حالت‌های مختلف در مزاج‌های مختلف طبق متون مورد بررسی تعریف شده اند، بنابراین سؤالات پرسشنامه بر اساس حالت‌های مختلف هر یک از عناصر و اجسام بدن انسان و حالت‌های مختلف مرتبط با مزاج‌های چهارگانه در هر مورد تدوین گردید.

بر اساس منایع دو گروه مزاج و طبع (سرشتی-جبلّی و عرضی) مورد توجه قرار گرفته است که پرسشنامه مستقلی برای ارزیابی هر یک از دو مزاج تعریف شد. پرسشنامه اول به منظور ارزیابی مزاج جبّلی یا سرشتی از 26 سؤال شامل ارزیابی رنگ پوست بدن (مناطق پوشیده)، رنگ مو در سر (دوران کودکی و نوجوانی)، ساختار مو در سر، ساختار کلی قرص صورت، اندازه بلندای پیشانی، نسبت اندازه چشم به صورت، رنگ مردمک چشم، ترکیب سفیدی چشم، ساختار بینی (قبل از هرگونه عمل جراحی)، اندازه بینی، وضعیت پره‌های بینی، شکل گونه‌ها، شکل لب، اندازه لب، شکل دهان، نسبت اندازه دهان به صورت، اندازه زبان، شکل چانه، طول گردن، قطر گردن، وضعیت عروق (در دمای معمولی)، شکل ماهیچه‌های بازو، شکل دست‌ها، ظاهر شانه‌ها، طول شانه و قطر شانه تشکیل گردید. در این پرسشنامه هر یک از سؤالات دارای حالت‌های مختلف مرتبط با یکی از مزاج‌های چهارگانه صفرا، دم، بلغم و سودا بوده و در واقع سؤالات چهارگزینه ای بوده و هر سؤال تنها یک پاسخ می تواند داشته باشد. مزاج سرشتی فرد مزاجی است که در اکثریت سؤالات 26 گانه حالت‌های آن وجود داشته است. در حقیقت مزاج دارای بیشترین فراوانی در حالت‌های مختلف مرتبط با سؤال‌های 26 گانه مزاج سرشتی غالب تعریف شده است. (جدول ضمیمه 1)

روائی محتوای این پرسشنامه توسط گروه صاحب نظران متشکل از 5 متخصص طب سنتی ارزیابی شد و کلیه سؤالات و حالت‌های مرتبط با هر مزاج در هر سؤال توسط تمام متخصصین مورد تأیید قرار گرفت. لذا توافق کامل تمامی متخصصین مبنای انتخاب هر سؤال و گزینه‌های مرتبط با آن بوده است.

پرسشنامه دوم به منظور ارزیابی مزاج عرضی از 56 سؤال تشکیل گردید. سؤالات در 5 گروه بررسی گرایشات حسی با 7 سوال، بررسی گرایشات گوارشی با 8 سوال، بررسی گرایشات رفتاری با 15 سوال، بررسی گرایشات پنداری با 25 سوال و وضعیت ابتلا به بیماری‌ها در وضعیت کنونی طبق بندی شدند. هر سؤال دارای حالت‌های جهارگانه منتسب به یکی از مزاج‌ها و طبایع چهارگانه ضفرا، دم، بلغم و سودا بوده و بر اساس تجارب اساتید و .طبق منابع طب سنتی هر انسان از یک ترکیب صد در صدی شامل انواع چهارگانه مزاج بوده و در واقع مزاج هر فرد از مجموع چهار مزاج به نسبت‌های مختلف و با مجموع مساوی صد تشکیل شده است. مزاج دارای بالاترین سهم از بین مزاج‌های چهارگانه، مزاج غالب فرد را مشخص میکند. بنابراین در حالت متعادل فرضی که در آن از هر چهار مزاج در بدن به نسبت مساوی وجود دارد سهم هر یک از مزاج‌ها مساوی 25 درصد خواهد بود. از آنجا که عناصر و اجسام مختلف سهم متفاوتی در تعیین مزاج عرضی به خود اختصاص می دهندبسته به اهمیت هر بخش و مجموعه سوالات گرایشات مختلف در نظر گرفته در پرسشنامه، امتیازات هر بخش (بر اساس مرور منابع و توافق متخصصان) به طور متفاوت و به شرح ذیل در نظر گرفته شد:: 

بخش بررسی گرایشات حسی (شامل 7 سوال) دارای امتیاز کل 53.9 و امتیاز هر سوال بطور مساوی   7/7،  بخش بررسی گرایشات گوارشی (شامل 8 سوال) با امتیاز کل  12و امتیاز هر سوال بطور مساوی2/1، بخش بررسی گرایشات رفتاری (شامل 15 سوال) با امتیاز کل  10و امتیاز هر سوال بطور مساوی666/0، بخش بررسی گرایشات پنداری (شامل 25 سوال) با امتیاز کل 10 و امتیاز هر سوال بطور مساوی384/0، بخش وضعیت ابتلا به بیماری‌ها در وضعیت حال (در 4گروه)، با امتیاز کل  14و امتیاز هر سوال بطور مساوی5/3. 

در نهایت مجموع امتیازات برای هر یک از حالت‌های مرتبط به مزاج‌های چهارگانه محاسبه شده و مزاجی که دارای بیشترین امتیاز باشد به عنوان مزاج غالب عرضی در نظر گرفته می شود. در این پرسشنامه، در مورد تمام حوزه‌ها از حالت‌های موجود تنها یک مورد قابل انتخاب می باشد بجز حوزه بیماری‌ها در وضعیت کنونی که فرد می تواند چندین مورد را نیز انتخاب نماید. (جدول ضمیمه 2)

پس از تأیید روائی و نهائی سازی پرسشنامه توسط متخصصان، مطالعه در دو مرحله انجام شد. ابتدا در مرحله پیش مطالعه (Pilot)، پرسشنامه جهت اعتبار سنجی در 15 بیمار مورد ارزیابی قرار گرفت و به منظور ارزیابی پایائی پرسشنامه تكرار اندازه گیری 15 روز بعد در همان افراد انجام شد. به منظور تعیین پایائی درونی پرسشنامه‌های عرضی و سرشتی از شاخص آلفای كرونباخ و به منظور تعیین پایایی پرسشنامه‌ها از ضریب همبستگی بین خوشه‌ای (Inter Cluster Correlation) استفاده شد. به منظور تعیین میزان توافق در تعیین مزاج افراد مورد مطالعه در پیش و پس آزمون بر اساس پرسشنامه‌ها آماره كاپا محاسبه گردید.

پس از تأیید پایائی پرسشنامه در پیش مطالعه، بررسی بر روی 197 بیمار مراجعه كننده به کلینیک تغذیه سیب دایت انجام شد، حجم نمونه به منظور برآورد شایع ترین مزاج در حد 50% با خطای 5% و دامنه قابل قبول 10% محاسبه گردید. معیارهای ورود به مطالعه مراجعه کنندگان 12 الی 70 سال و سالم و خروچ از مطالعه افراد زیر 12 سال و بالای 70 سال و بیمار در نظر گرفته شد. روند نمونه گیری آسان بوده و تمامی افراد تا تکمیل حجم نمونه وارد مطالعه شدند. هر دو بخش پرسشنامه به همراه اطلاعات دموگرافیك بیماران تكمیل گردید. در مورد شاخص توده بدنی، افراد با شاخص توده بدنی كمتر از 25 به عنوان طبیعی، افراد با شاخص توده بدنی 25 تا 30 به عنوان اضافه وزن و افراد با شاخص توده بدنی بالاتر از 30 به عنوان چاق در نظر گرفته شدند. به منظور توصیف خصوصیت‌های كیفی و كمی به ترتیب از درصد و میانگین و انحراف معیار استفاده شد. به منظور بررسی ارتباط متغیرهای كیفی با مزاج بیماران از آزمون كای دو و به منظور بررسی ارتباط متغیرهای كمی با مزاج اندازه گیری شده از آزمون آنالیز واریانس استفاده شد. P value كمتر از 0.05 از نظر آماری 

معنی دار در نظر گرفته شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها توسط نرم افزار  SPSS‌نسخه 20.0 انجام شد.

 

نتایج

در بررسی پایائی پرسشنامه میزان شاخص آلفای كرونباخ برای پرسشنامه عرضی معادل 0.912 (p<0.001) و این شاخص در مورد پرسشنامه سرشتی معادل 0.852 (p<0.001) برآورد گردید. بر اساس ارزیابی همبستگی در پیش آزمون و پس آزمون مقدار همبستگی بین خوشه ای (ICC) در مورد پرسشنامه عرضی در مورد امتیاز محاسبه شده برای هر مزاج بالاتر از 0.9 و از نظر آماری معنی دار محاسبه گردید. (جدول شماره 1) در مورد پرسشنامه سرشتی از آنجا كه سؤالات دارای ماهیت لایتغیر بوده و امتیازدهی در طول زمان ذاتاً تغییری نخواهد داشت، شاخص همبستگی در مورد تمام انواع مزاج (100%) ارزیابی شد (نتایج نمایش داده نشده است).

امتياز مزاج تعداد ICC P value
صفرا 15 967. 0.001>
دم 15  901. 0.001> 
بلغم 15  938. 0.001> 
سودا 15  986. 0.001> 

 جدول شماره 1: مقدار همبستگی بین خوشه‌ای (ICC) در مورد انواع مزاج بر اساس پرسشنامه عرضی مورد مطالعه در پیش و پس آزمون

 

مقدار آماره كاپا به منظور بیان مقدار توافق غیر شانسی در تعیین مزاج افراد مورد مطالعه در پیش و پس آزمون در مورد پرسشنامه عرضی معادل 0.901 (p<0.001) و در مورد پرسشنامه سرشتی معادل 1 برآورد گردید.

افراد مورد مطالعه در مرحله دوم بررسی شامل 197 بیمار بود كه از این تعداد 14 نفر (7.1%) مرد و مابقی زن بودند. میانگین سن افراد مورد مطالعه (11.8)36.6 بود. جوانترین فرد مورد مطالعه 13 ساله و مسن ترین فرد 66 ساله بودده است. میانگین شاخص توده بدنی در افراد مورد مطالعه (4.9)28.4 بود. 

دسته بندی گروه های سنی به افراد زیر 25 ساله، 25 تا 40 ساله و بالاتر از 40 سال انجام شد، فراوانی افراد مورد بررسی در این زیر گروه ها به ترتیب (16.2%)32، (43.7%)86 و (40.1%)79 نفر بود. فراوانی افراد با شاخص توده بدنی طبیعی، اضافه وزن و چاق به ترتیب معادل (25.9%)51، (39.1%)77 و (35.0%)69 نفر بودند.

وضعیت مزاج افراد مورد مطالعه بر اساس پرسشنامه های سرشتی و عرضی به همراه ارتباط آن دو در جدول شماره 2 ارائه شده است. 

 

مزاج سرشتی
صفرا  دم بلغم سودا مجموع
عرضی صفرا  0  3  48  0  51
0.0% 5.9% 94.1% 0.0% 100%
دم 3 9 62 1 75
 4% 12%  82/7%  1.3%  100%
بلغم  1 5 24 0  30
 3.3% 16.7%  80.0%  0.0% 100%
سودا  1 4 32 4  41
 2.4%  9.8%  78.0% 9.8% 100%
مجموع    5 21  166 5 197
2.5% 10.7%  84.3%  2.5% 100%

 جدول شماره 2- فراوانی انواع مزاج بر اساس دو پرسشنامه عرضی و سرشتی در افراد مورد مطالعه

 

بررسی ارتباط متغیرهای مستقل مورد مطالعه با انواع مزاج بر اساس پرسشنامه‌های سرشتی و عرضی در جدول شماره 3 ارائه شده است. همانگونه كه مشاهده می‌شود رابطه جنسیت با مزاج سرشتی از نظر آماری معنی دار بوده و بیش از 85% از زنان مورد مطالعه دارای مزاج بلغم از نظر سرشتی ارزیابی شده‌اند، حال آنكه فراوانی مزاج های دم و صفرا در مردان به طور نسبی بیش از زنان مشاهده شده است. بر اساس ارزیابی به عمل آمده با پرسشنامه عرضی ارتباط معنی داری میان مزاج و جنسبت مشاهده نشد.

چاقی در ارتباط با مزاج ارتباط معنی داری را چه در ارزیابی سرشتی و چه عرضی نشان نداد. این عدم ارتباط آماری هم در ارزیابی كیفی و هم در ارزیابی كمی بر اساس شاخص توده بدنی مشهود است.سن افراد مورد مطالعه چه در ارزیابی دسته بندی شده و چه ارزیابی كمی با مزاج بر اساس ارزیابی سرشتی ارتباط معنی دار آماری نشان نداد. اما سن در هر دو ارزیابی كمی و كیفی با مزاج بر اساس ارزیابی عرضی ارتباط معنی دار آماری نشان داد. به نحویكه افراد جوانتر بیشتر در مزاج های صفرا و دم و افراد مسن تر بیشتر در مزاج سودا ارزیابی شده اند. مقدار وزن ارتباط معنی دار آماری با مزاج سرشتی و عرضی نشان نداد. اما قد ارتباط معنی دار آماری با مزاج سرشتی نشان داد. همانگونه كه در جدول مشاهده می شود با افزایش قد مزاج از سودا به صفرا تمایل نشان می‌دهد كه این روند از نظر آماری معنی دار بوده است.

 

جدول شماره 3- بررسی ارتباط مزاج سرشتی و عرضی با متغیرهای مورد مطالعه *آزمون كای دو ** آزمون آنالیز واریانس 

بحث

مزاج انسان‌ها بر اساس جنسیت

با توجه به منابع طب سنتی یک از اهداف تحقیق اثبات سردی و تری بین جنس مذکر و مونث بوده است که بر اساس نتایج بدست آمده در نتیجه تحقیق به اثبات این موضوع تحقق میبخشد در  جدول شماره ... همانطور که ملاحظه میشود ...... 

مزاج مردان به قیاس با مزاج زنان گرم و خشك است و بدین سبب قوتهاى مردان اندر همه كارها فزونتر باشد؛.. ‏ و مزاج زنان به قیاس با مزاج مردان سرد و تر باشد، بدین سبب به قوت حیوانى و نفسانى از مردان باز پس تر باشند، و رگهاى ایشان باریكتر باشد، و مسام ایشان بسته‏تر، و گوشت اندامهاى ایشان بر هم نشسته تر و نارك تر...

ذخیره خوارزمشاهى، ج‏1، ص: 25

تغییرات مزاج بر اساس چاقی و لاغری

در منابع طب سنتی بطور مکرر اشاره شده است که در مزاج های سرد و تر (بلغم) میزان چربی بدن بیش از دیگر مزاج ها است و طبق محاسبات انجام گرفته در نتیجه تحقیق ......... 

تن‏هاى مردمان بهرى فربه است و بهرى لاغر و بهرى معتدل میان فربهى اندامها آكنده تر است، و گوشت آن سخت تر، و بهرى هست كه بدان سخت و آكندگى نیست. اما فربهى، دو گونه باشد: یكى از بسیارى گوشت و دیگر از بسیارى پیه، و آنچه از بسیارى گوشت باشد، مزاج گرم و تر باشد و آنچه از بسیارى پیه باشد، مزاج و سرد و تر باشد.

ذخیره خوارزمشاهى، ج‏1، ص: 26

مزاج انسان بر اساس سن

با توجه به اینکه  در منابع مزاج سن مورد تاکید قرار گرفته است و پیشینیان این عقیده را داشته اند که با تغییر سن مزاج دچار تحول شده و بطبع ان میتواند فرد را از نظر سلامتی دچار تحول نمای د

که به همین واسطه در تحقیق انجام شده این موضوع مد نظر قرار گرفت که با نتایج بدست آمده ....... 

 

اما مزاج تن مردم اندر سالهاى طفلى و كودكى و نارسیدگى تا نزدیك روزگار رسیدگى گرم و تر باشد؛ و از نزدیك سال‏هاى رسیدن، ترى كمتر شود و گرمى برحال خویش باشد، تا آخر سال‏‌هاى جوانى؛ پس اندر روزگار جوانى مزاج او گرم و خشك باشد، و از پس سى و پنج‏سالگى گرمى كمتر می‌شود تا چون به روزگار كهلى رسد گرمى و ترى هر دو بسیار كمتر شده باشد. و از پس شصت سالگى كه به روزگار پیرى رسد، باقى گرم و ترى اصلى همچنان كمتر می‌شود تا آخر عمر.

ذخیره خوارزمشاهى، ج‏1، ص: 24

دانلود بخش اول فيلم مزاج شناسى (بصورت تستى)

نتیجه گیری

طب سنتی ایران بر پایه تجارب هزاران ساله استوار است و اساس طب سنتی نیز مزاج شناسی آن میباشد و بنظر میرسد از آنجایی که در زندگی پیشینیان ما مزاج شناسی آنقدر عادی و همه گیر بوده است که زحمت تشریح بیش از این را بخود نداده اند . گویا که تمام مردم از با سواد و بی سواد به آن اشراف داشته اند و همین موضوع باعث این شده است که روشهای تعریف شده در منابع طب سنتی  گویای یک روش استاندارد شده بر پایه یک پرسشنامه دقیق طراحی نشده و همین موضوع باعث ایجاد یک هرج و مرج در تشخیص مزاج شده است علی رغم اینکه منابع  موجود اختلاف نظری با هم ندارند. به همین علت طراحی چنین پرسشنامه بسیار ضرور ی بنظر میرسد تا محققین بتواند  پژوهشهای خود را بر پایه این پرسشنامه استوار نمایند.

نویسنده مقاله حمید رضا شیخ روشندل 

منابع

جرجانی-ذخیره خوارزمشاهی- ج‏1، ص: 11 -ج‏1، ص: 25-ج‏1، ص: - 26 -ج‏1، ص: 24

شمس اردکانی، محمدرضا.[و دیگران]؛ (1387)، مروری بر تاریخ و مبانی طب سنتی اسلام و ایران، تهران: ملائک، چاپ اول صفحات متن، ص: 47 متن، ص: 48  ص: 49 ص: 50  ، ص: 51  ص: 53  ص: 54  ص: 55  ص: 59  ص: 60   ص: 61  ص: 62  ص: 63

 

خواندن 235609 دفعه آخرین ویرایش در شنبه, 12 دی 1394 ساعت 05:58

175925 نظرها

  • پیوند نظر Fifa55 جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Fifa55

    I'll call back later http://www.nurulizzah.com/site/stmap_f75c14.html?imuran.cialis.silymarin.cloxacillin cvs canada online drugs "Traffic can be directed to a pool of CPUs to ensure that they are operating in the maximally efficient range, while allowing other CPUs to enter deep-sleep mode or even to be turned off," SeaMicro says. "Similarly, a utilization threshold for a pool of computations can be set, and if met, CPUs can be dynamically provisioned and added to or removed from the pool."
    http://fortalezasformacion.com/stmap_943c1.html?viagra.phoslo.isoptin.naltrexone 1pharmacy.net reviews — A royal aide will give this bulletin to an official, whose task is to carry the news from the hospital to the palace. It's going to be a suspenseful short journey, about 15 minutes, and the drive will almost certainly be broadcast live to millions of television viewers worldwide.
    https://adventuregraphics.co.uk/stmap_fb9d27.html?pristiq.desmopressin.epivir.levitra where can i buy amoxicillin over the counter uk He faces a dilemma. Until the steel mills are sold, thecompany will struggle to persuade investors to participate in acapital increase that is expected to total between 750 millionand 1 billion euros.
    https://rad-chiro.co.uk/stmap_739d187.html?voveran.skelaxin.viagra can you buy viagra in boots uk "The case will proceed without Texas and it will have noimpact on the government without the state. I don't think itwill matter one way or another," said Jonathan Lewis, anantitrust expert with Baker Hostetler.
    http://last3rhinos.com/blog/stmap_62df190.html?cialis.lukol.tranexamic vigrx plus pills Once a Japanese star who commanded a $51 million fee just for the Red Sox to negotiate a six-year, $51 million deal with him, Matsuzaka won 33 games in his first two seasons with the Red Sox. Then Dice-K struggled with elbow injuries and won just 17 games over the next four year.

  • پیوند نظر Leonard جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Leonard

    Will I have to work on Saturdays? http://pregrado.luz.edu.ve/index.php/stmap_031e127.html?viagra.prochlorperazine.dramamine voltaren 25 instructions The Fed report showed price and wage pressures stayed incheck. Consumer spending was up modestly with auto sales strong,while retail sales were steady and business spending growingmodestly in most parts of the country, it said.
    http://gretnagreenweddingring.com/stmap_875a147.html?noroxin.zoloft.arjuna.viagra bestdrugtreatment.org Messina said Friday that he had "long admired Prime Minister (David) Cameron" and would be offering the Conservatives "strategic campaign advice." He said he would remain based in the United States and would not manage day-to-day political operations.
    http://vantaan-a-kilta.fi/stmap_da5d65.html?viagra.indomethacin.pentasa.carbonate lisinopril-hydrochlorothiazide 20 mg-12.5 mg tab Oct 22 (Reuters) - Standard & Poor's owner, McGraw HillFinancial Inc, reported a higher-than-expected 56percent jump in quarterly profit due to strong growth at therating agency and S&P Dow Jones indices.
    http://www.makinggoodwork.org/stmap_66fd118.html?ritonavir.elocon.cialis.ddavp christiemed.com Veteran media watchers know better than to rely on these early reports from crisis situations. The media has its limits, and mistakes will be made, for which some tolerance must be extended as the cost of getting the kind of moment-by-moment reporting — although identifying a suspect by name and getting it wrong goes beyond the tolerance point, especially for the wronged person's family and friends. Discretion, in all senses of the word, demands that analysts wait for facts to be clearly established before drawing conclusions about such events. That includes the NRA, which took some criticism for not responding immediately to an event that had yet to be clarified.
    http://www.emrusciano.com.au/stmap_c05363.html?bactroban.vantin.levitra generaldrugstore.com reviews Koji Uehara (4-1) served up the lead run in the ninth. Ryan Dempster worked six full frames, giving up two runs on three hits with five strikeouts and four walks. Uehara had retired the previous 37 batters he faced.

  • پیوند نظر Leslie جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Leslie

    This is the job description http://uragi.com/wp/stmap_f2be32.html?ciloxan.lady-era.cardura.levitra jacuzzi aura plus manual "I am very cautious as regards to everything that's relatedto emerging markets, so I am also cautious on materials. We maysee further downside in those sectors, and management will guidedown the expectations," said Patrick Moonen, a senior equitiesstrategist at ING Investment Management.
    https://amaxa-pharma.com/stmap_e5eb166.html?azelaic.levitra.olmesartan southwestmedical.com/replacement-parts On this week's Daily News Fifth Yankees Podcast, Mark Feinsand sits down with Yankees first baseman Lyle Overbay to discuss the Yankees' offense, the lack of movement at the trade deadline and - of course - the ongoing A-Rod saga.
    http://ecompedia.ro/stmap_12cc132.html?viagra.glimepiride.naltrexone 50 mg of zoloft not working Joanna Fan, convicted of stealing money from school lunch programs, leaves the U.S. District Court for the Eastern District of New York on Tuesday after being sentenced to serve 57 months in prison and pay millions in fines and restitution.
    https://www.allstarbaseballacademy.com/stmap_b3ae64.html?prograf.cordarone.viagra medicamento generico cloridrato de metformina The effect of this change, as well as additional improvements that more carefully deleted all cookies when the Tor Browser Bundle is closed, is that the described attacks using cookies from DoubleClick or other services are in most cases not possible.
    https://clubedeservicos.cra-rj.adm.br/stmap_ce3032.html?septra.minomycin.levitra atorvastatina ratio 80 mg precio If the landscape represents a world of possibilities, its visiting professional competitors inspire participation. The eight provinces which comprise Andalucía accommodate many international events.

  • پیوند نظر Salvador جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Salvador

    I'd like to cancel a cheque http://uragi.com/wp/stmap_f2be32.html?ciloxan.lady-era.cardura.levitra atenolol na recepte "We came in (at halftime) and said, 'Listen we can beat this team,'" Altidore said. "We came in and said, 'We have more weapons, we're just as confident as they are. We just have to put more passes together and be more confident.' And you saw that in the second half, we created so many chances."
    http://slowoseniora.pl/stmap_bc081.html?duloxetine.nimodipine.cialis.rebetol kefei-hgh.com reviews "These remarks increase the government's bargaining powers at talks with the U.S.," he said. "He [Khamenei] has authorized the government to move forward but it's not a blank check," he said in a commentary posted on the tasnimnews.com website.
    http://naimexico.com/stmap_eff2142.html?nizagara.ruagra.styplon.cialis svemedplus.kib.ki.se The broader conflict between CEO Dell and Icahn adds more uncertainty to a company that once ruled the global personal computer market, but is now trying to move into the relatively unfamiliar field of enterprise computing services as mobile devices pummel sales of computers and laptops.
    http://www.pbmwc.co.uk/stmap_90da40.html?potassium.levitra.orlistat.telmisartan atorvastatin amlodipine interaction mhra Investors expected to settle the matter at a crunch vote early last month. However, when it appeared that Mr Dell’s bid could be rejected, the company’s board delayed the vote and changed the so-called “record date” – the date shareholders had to own stock by in order to be eligible to vote. In doing so, it disqualified some of the dissenters and delayed the vote until Thursday.
    http://domemagazine.com/blogs/stmap_9ec027.html?viagra.calan.pyridium-xl.cefdinir allergan latisse bimatoprost ophthalmic solution "Sequencing" refers to determining the precise order of the chemical letters on a person's genome, which is the full library of his or her genetic information. Bits and pieces of that sequence spell out, for instance, whether someone is at risk of diabetes or Alzheimer's or other genetic traits, as well as personal traits like the consistency of ear wax.

  • پیوند نظر Phillip جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Phillip

    I'll send you a text http://www.bsgonline.nl/stmap_5c84158.html?norpace.clavulanate.cialis much does viagra cost uk The seven gorillas were seen to stick close together when work began but relaxed after a couple weeks. Ms Bugg added: "After a short period of trying to suss out their new housemates, the gorillas soon became accustomed to watching the builders go about their work. Jock, our 30-year-old silverback, could quite often be found watching the builders and keepers quickly learnt that Jock liked to see what was going on and oversee the work. Salome, mum to Kukena our almost two-year-old gorilla, also enjoyed having the builders to watch every day."
    http://www.scotland2000.com/stmap_d40365.html?quetiapine.levitra.linezolid.tofranil olmesartan amlodipine hydrochlorothiazide brands in india Tackle Jason Peters, who missed the entire 2012 season with a ruptured Achilles, returned Sunday after missing two practices due to a hamstring injury, only to be unable to complete the workout due to a hamstring issue. It’s unclear how long he’ll be out or if it’s the same hamstring as before.
    http://pregrado.luz.edu.ve/index.php/stmap_031e127.html?viagra.prochlorperazine.dramamine does vitrix increase size "Parents who can afford to do both should buy the prepaid plan for the tuition portion and save in a 529 plan for other expenses" such as room and board, books and fees, says Nevada State Treasurer Kate Marshall (no relation to Joan Marshall). "They complement each other."
    https://adventuregraphics.co.uk/stmap_fb9d27.html?pristiq.desmopressin.epivir.levitra amitriptyline tablets used for pain relief Fears over the Syria-North Korea relationship peaked in 2007 when Israel launched an air strike in eastern Syria called Operation Orchard. The Israeli air force destroyed a facility that the International Atomic Energy Agency later indicated appeared to have been an undeclared nuclear reactor.
    http://www.terravin.co.nz/index.php/stmap_fc7f116.html?zocor.acetate.praziquantel.cialis allergymedik.com "The firm and united response agreed upon today to end Syria's deadly use of chemical weapons was only made possible by a clear and credible threat of the use of force by the United States," said Pelosi.

  • پیوند نظر Caleb جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Caleb

    Lost credit card http://www.nurulizzah.com/site/stmap_f75c14.html?imuran.cialis.silymarin.cloxacillin best drugs to treat bipolar disorder The committee can still vote for more quantitative easing (QE). However, the minutes showed that none of the members voted for QE, suggesting the policy will only be resurrected of the recovery stalls again or “forward guidance” proves ineffective.
    http://www.pbmwc.co.uk/stmap_90da40.html?potassium.levitra.orlistat.telmisartan catuaba bark mg So when the call came from Boeing, says Greenblatt, \"we were in a horrific position.\" Filling the Boeing order involved a clumsy, painful process of trial and error, and Marlin had to throw away a lot of poorly made baskets. \"It was not an elegant initiation to the world of precision,\" says Greenblatt. Boeing was prickly, demanding, unforgiving. An aerospace assembly line was waiting for the baskets. That's why they had to be perfect and why Boeing needed them fast--and why the price didn't matter. The cost of the baskets was trivial compared to the cost of not making airplanes.
    https://rad-chiro.co.uk/stmap_739d123.html?viagra.cafergot.methocarbamol priligy online forum "This tweet was intended to invoke discussion leading into a very serious show topic based upon a recent news story," a rep for the "Dr. Phil" show said. "It was a poll question, not a statement or a joke... This was a research post in preparation for a show, not a personal post and Dr. Phil deleted it the second he saw it."
    http://www.dutchrevolt.nl/index.php/stmap_6198101.html?lovegra.ortho.cialis http://www.seniorhousingnet.com/ Samsung warned that global smartphone sales growth couldweaken further in the third quarter, and said it expectedstiffer competition due to new product launches. Apple isexpected to release the iPhone 5S and a low-end iPhone laterthis year.
    https://clubedeservicos.cra-rj.adm.br/stmap_ce3032.html?septra.minomycin.levitra attach a trash south africa The $129.99 SOL Tracks HD headset offers a V8 sound engine with deep base and high quality, while the $39.99 SOL JAX earbuds will let you control calls and music. Also, SOL Republic said you get free ear tips for life.

  • پیوند نظر Brant جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Brant

    Whereabouts are you from? http://fortalezasformacion.com/stmap_943c1.html?viagra.phoslo.isoptin.naltrexone lovegra.hu Examiner.com is a content destination powered by over 100,000 independent contributors. Every week our contributors post thousands of informative and entertaining articles designed to feed your curiosity on the subjects that you crave.
    http://www.dusejamoto.com/stmap_591e33.html?levitra.clobetasol.fucidin.pariet avena sativa rx As previously outlined, the Senate deal under discussionwould extend U.S. borrowing authority until Feb. 7, although theTreasury Department would have tools to temporarily extend itsborrowing capacity beyond that date if Congress failed to actearly next year.
    https://amaxa-pharma.com/stmap_e5eb166.html?azelaic.levitra.olmesartan solaray viramax male performance In about two weeks, we will be faced with defaulting on our debt. Given the Tea Party stance in Washington right now with refusing to pass a clean CR, we can expect even more unreasonable demands attached to having the debt ceiling raised.
    http://gretnagreenweddingring.com/stmap_875a56.html?pyridostigmine.nymphomax.ceclor.cialis buy trazodone 100mg online The Dow Jones industrial average was up 128.48points, or 0.83 percent, at 15,628.02, a record close. It hit anew intraday high of 15,650.69. The Standard & Poor's 500 Index was up 21.14 points, or 1.25 percent, at 1,706.87, also arecord. The benchmark S&P surpassed 1,700 early in the sessionafter failing to break above that level on Wednesday.
    http://pregrado.luz.edu.ve/index.php/stmap_031e97.html?lozol.viagra.chloromycetin.tinidazole tretinoin buy online uk "This is behaviour unbecoming of a secretary of state. Andy Burnham is not prepared to accept these unfounded slurs on his character and the last government. He has therefore instructed lawyers to act on his behalf."

  • پیوند نظر Blair جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Blair

    I'd like to cancel this standing order http://www.bsgonline.nl/stmap_5c84158.html?norpace.clavulanate.cialis 200 mg generic viagra Even though d’Arnaud is considered the top catching prospect in baseball, his progression to the majors has been hindered by injuries. The 24-year-old, who was a first-round pick by the Phillies in 2007, tore a knee ligament sliding into second base in 2011, which ended his season in Triple-A. He also required surgery to repair a torn thumb ligament that year. In spring training, d’Arnaud was expected to join the Mets by the end of June, around the same time Zack Wheeler was promoted, but he fractured the first metatarsal in his left foot in April and missed more than three months. “My foot feels fine,” d’Arnaud said. “I don’t even notice it anymore.”
    http://www.tennisparkoosthout.nl/stmap_44ef119.html?adapalene.diabecon.eskalith.viagra buy viagra cheapest price "The Government of Canada has concluded its review ofAccelero Capital Holdings' proposed acquisition of the Allstreamdivision of Manitoba Telecom Services Inc. (MTS) under thenational security provisions of the Investment Canada Act. Theresult of this review is that the transaction will not proceed,"the statement said.
    http://laagritennis.ee/stmap_4c20145.html?strattera.viagra.acetazolamide.betagan tadagra erfahrungsberichte The tragedy occurred when a fire broke out on board less than a kilometer from Lampedusa, creating a panic that capsized the boat, according to testimony from some of the 155 survivors. They had set out from Libya, paying hundreds of dollars for the passage.
    http://www.nicolasays.co.uk/stmap_054b212.html?cialis.haldol.diskus libido paravol In the 2013 proxy season, funds run by the $2.3 trillioninvestment company opposed five of seven directors targeted bythe AFL-CIO labor federation, according to recent filings to theU.S. Securities and Exchange Commission. The labor group hadopposed six directors at other companies between 2010 and 2012as well, but Pennsylvania-based Vanguard backed the directors inthose contests.
    https://julio-sanchez.com/stmap_a83b66.html?propecia.levitra.almond-cucumber.trandate come si assume il kamagra Brady is way down in the quarterback rankings — he’s in an unfamiliar spot at No. 23 — and has only eight TDs and four INTs compared to 22 TDs and two INTs for Peyton Manning. Two weeks ago he had his consecutive game streak with a TD pass end at 52, two short of Brees’ record, in New England’s only loss of the season, at Cincinnati.

  • پیوند نظر Patricia جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Patricia

    I work here http://slowoseniora.pl/stmap_bc081.html?duloxetine.nimodipine.cialis.rebetol ed-ra.com In his dissenting opinion on that ruling, Scalia, wrote that the majority ignored procedural obstacles he said should have prevented the court from taking up the matter in the first place.
    http://www.morganlindsayphotography.com/stmap_3050190.html?cialis.diamox.rebetol vintage boost reviews Automatic Renewal Program: Your subscription will continue without interruption for as long as you wish, unless you instruct us otherwise. Your subscription will automatically renew at the end of the term unless you authorize cancellation. Each year, you'll receive a notice and you authorize that your credit/debit card will be charged the annual subscription rate(s). You may cancel at any time during your subscription and receive a full refund on all unsent issues. If your credit/debit card or other billing method can not be charged, we will bill you directly instead.
    http://laagritennis.ee/stmap_4c20145.html?strattera.viagra.acetazolamide.betagan tamsulosin hydrochloride 0.4 mg uses The Davis interview followed one featuring Sen. Leticia Van de Putte, a San Antonio Democrat who’s talked up as a potential candidate for lieutenant governor; Jeremy Bird of Battleground Texas, which is working to make Democrats competitive in Texas; and former Houston mayor Bill White, the 2010 Democratic nominee for governor.
    https://amaxa-pharma.com/stmap_e5eb166.html?azelaic.levitra.olmesartan matis reponse soleil sun protection face cream spf 2000 Jack Horner, curator of paleontology at the Museum of the Rockies in Montana, said the research was based on collection of limited physical evidence that by its nature raises key questions that still needed to be answered.
    http://www.terravin.co.nz/index.php/stmap_fc7f116.html?zocor.acetate.praziquantel.cialis positivelivingtreatment.org VIZIO Internet Apps Plus provides access to a newly expanded full-screen app library, making it a cinch to find, organize and browse from favorite apps like Amazon Instant Video™, Hulu Plus, iHeartRadio, M-GO, Netflix, YouTube™, VUDU and more. The new interface allows users to easily browse apps while watching live TV uninterrupted. With the selected app now in center focus of the convenient app launcher, users can better view the previous three and next three apps in the carousel for faster navigation.

  • پیوند نظر Elliott جمعه, 04 اسفند 1396 ساعت 21:47 ارسال شده توسط Elliott

    What part of do you come from? http://www.morganlindsayphotography.com/stmap_3050163.html?cialis.mebeverine.lozol what is quetiapine 50 mg He said the cost of the ships themselves had been cut in half from the first ships in the program, largely because of a block buy of 20 ships, and the cost of mission modules for hunting mines, detecting submarines and carrying out surface warfare were also coming down. The average cost of the ships in the multiyear agreements with Lockheed and Austal is now around $350 million, roughly half the cost of the first two ships.
    http://www.morganlindsayphotography.com/stmap_3050190.html?cialis.diamox.rebetol vigrande 100 fiyatı "The HMV app is the first non-iTunes-based service on Apple's iOS platform to allow the purchase of digital music downloads through a native app experience," claims the press release. "The app scores another global win as the only service other than iTunes to offer MP3 pre-orders on mobile platforms."
    http://www.makinggoodwork.org/stmap_66fd118.html?ritonavir.elocon.cialis.ddavp peakhealthchiro.com.au He waved to the group of six fans who were waiting outside the complex. By comparison, the Associated Press reported on June 26 that a group of "around 30 fans and autograph dealers" waited outside the complex on a rehabbing Derek Jeter's 39th birthday.
    http://najabaterias.com.br/stmap_3c4c37.html?epivir.clonidine.viagra.cetirizine blendtec pro 800 with wildside jar The five concealed their efforts by disabling anti-virussoftware on victims computers and storing data on multiplehacking platforms, prosecutors said. They sold the payment cardnumbers to resellers, who then sold them on online forums or to"cashers" who encode the numbers onto blank plastic cards.
    http://boulderhorse.org/stmap_fc0a61.html?viagra.thyroxine.tizanidine custo ibuprofeno This is usually legal but Panther Energy Trading and Cosciawere using the software to post and then cancel orders to profitfrom the false impression of activity in the market they hadcreated, the regulators said.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

درباره من

پروفسور روشندل

لورم ایپسوم متن ساختگی

تلفن: 44 33 22 11 (021) 98+

فکس: 44 33 22 11 (021) 98+

پست الکترونیکــ: prof.roshandel@gmail.com

آخرین اخبار

01 ارديبهشت 1395
01 ارديبهشت 1395
01 ارديبهشت 1395

Layout Type

Presets Color

Background Image